Joanna Kozicz

joanna-koziczIk ben eenendertig en woon al vijf jaar in Nederland. Ik ben afkomstig uit Polen en wil u graag vertellen hoe het daar was.
Ik herinner me mijn jeugd als een gelukkige en zorgeloze periode. Ik was me er helaas niet zo van bewust dat het voor mijn ouders niet zo’n zorgeloze periode was. Toen ik opgroeide leerde ik hoe de politieke situatie in Polen was. Polen was tot 1989 communistisch. In 1981 werd de staat van beleg van kracht. Er kwamen tanks in de straten en niemand mocht na 18:00 uur nog het huis verlaten. Er  werden speciale kaarten ingevoerd om boodschappen te doen. Maar helaas was er niks in de winkels om ze mee in te wisselen. Het enige wat er wel was, was azijn.

In die tijd werd mijn zus geboren. Omdat mijn moeder spullen nodig had voor ons, moest zij vaak in een wachtrij buiten de winkel staan. Dat gebeurde meestal in het midden van de nacht. Mijn moeder stond dan uren te wachten tot de winkel geopend zou worden. Alleen de eerste paar mensen hadden de kans om iets te kopen. Als ze niet datgene hadden wat ze nodig hadden, kochten ze andere dingen om die weer te ruilen. Bijvoorbeeld: als iemand sigaretten nodig had maar kaartjes voor luiers had, moest je iemand zoeken om daarmee te ruilen.
Deze moeilijke situatie duurde tot 1983. Twee jaar later werd ik geboren. De meeste kleding had ik van mijn zus, maar ik had ook kleding die in Polen niet beschikbaar was. Dit was mogelijk dankzij mijn grootvader, die vrienden had in Nederland. Deze familie stuurde veel pakketten naar ons. Ik herinner me nog dat ze voor de eerste keer op bezoek kwamen naar Polen. Met een gele camper. Alle buren kwamen naar ons toe om hem van dichtbij te bekijken. De meest gebruikte auto in Polen was de Fiat126p. Die werd sinds 1970 in Polen geproduceerd.
Wij woonden in een klein appartement met zeven personen. Mijn ouders hebben  een huis gekocht, maar een appartement en een huis op hetzelfde moment mocht in die tijd niet. Daarom werd het huis op een andere naam gezet. Na enkele jaren zijn we eindelijk naar het huis verhuisd.

Een van de eerste dingen die ik me herinner van dat huis was een brand. Wij werden
’s nachts wakker en zagen vuur. Dat was in de kamer waar mijn jongste broer sliep. Hij was drie maanden oud. Mijn vader ging naar de brandende kamer om mijn broertje te redden. De rest van de familie liep met emmers en kommen water om de brand te blussen. In die tijd waren er geen telefoons om de brandweer te bellen. Het vuur werd gelukkig geblust.

We hadden veel verloren, maar het belangrijkste was dat er niemand gewond was geraakt.
Van die tijd herinner ik me ook dat we pakketten kregen van een oom uit Duitsland. Sinaasappels, bananen, chocolade, coca cola… allerlei spullen die elk kind graag wil hebben. Daar konden we helaas maar twee keer per jaar van genieten.
Na 1990 begon de situatie in Polen te verbeteren en begon het ‘normale’ leven. Dat was voor iedereen een opluchting, maar lang duurde dat niet. In 1997 was er een grote overstroming. We probeerden alle spullen naar de eerste verdieping te verplaatsen tijdens het noodalarm, maar veel van de waardevolle spullen konden wij niet redden. Bijvoorbeeld een antieke piano, koelkast en vaatwasser. Die overstroming duurde een week. Tijdens die overstroming was ik bij mijn zus in haar appartement. Daar dacht ik veilig te zijn, maar het water bereikte ook deze flat.
Een hele week zaten we in een kamer op de eerste verdieping. Toilet en keuken waren beneden en daar stond 1,20 meter water. Het enige drinken wat wij hadden was het water van het strijkijzer! En omdat mijn zus zwanger was, maakten we ons veel zorgen om haar. Pas na drie dagen begonnen brandweermannen flessen met water en ingeblikt voedsel uit te delen. Na zeven dagen was het water zover gezakt dat we het huis konden verlaten om naar mijn ouders te gaan. Samen met mijn twee zussen, elkaars handen vasthoudend, liepen we door het water dat tot onze tailles kwam. Toen ik mijn ouders zag, was dat een van de gelukkigste momenten in mijn leven.
Na de middelbare school begon ik met een studie aan de Universiteit van Opole. Ik koos voor Poolse Filologie. In die tijd leerde ik mijn man kennen. Hij woonde in Duitsland. Hij wou graag dat ik naar Duitsland zou verhuizen, maar dat wilde ik niet. Ik wou niet mijn familie verlaten en mijn studie onderbreken. We besloten toen dat hij naar Polen zou komen.

Omdat we geen  appartement hadden, woonden we samen met oma. Er was niet veel ruimte en wij hadden alleen een kamer, maar we hadden het erg leuk. Oma was een uitzonderlijk persoon, altijd vriendelijk en vrolijk.
We hadden contact met onze vrienden die naar Nederland vertrokken waren. Ze hadden een huis gekocht en een eigen bedrijf opgezet. Ze drongen er bij ons op aan om ook naar  Nederland te verhuizen. Ik had op dat moment geen werk en we wilden graag een appartement. Dus we besloten om te vertrekken voor een jaar proeftijd. Het eerste wat we hebben gedaan, was ons inschrijven voor een Nederlandse taalcursus. Dankzij deze cursus ontmoetten we veel leuke mensen. Na een maand hadden we allebei een baan. Na twee maanden een appartement. Wij waren ons er van bewust dat de ‘proeftijd’ beëindigd was.

Soms vraagt iemand mij of ik Polen mis. Soms mis ik Polen heel erg en soms iets minder. Als ik behoefte heb om naar Polen te gaan, ga ik er met het vliegtuig naartoe. Dat is twee uurtjes vliegen en niet duur.

Iemand zei eens dat de immigrant als een zeeman op zee is. Altijd mis je iets. Als hij thuis is, mist hij de zee. Als hij op zee is, mist hij thuis. Zo voel ik me ook soms. Ik ben blij hier en ik ben blij in Polen.

Ik ben me ervan bewust dat mijn dochter, die hier in Nederland geboren is, beter Nederlands dan Pools zal gaan spreken. Maar dat is niet belangrijk. Het belangrijkste is dat zij alle mensen respecteert, ongeacht nationaliteit, geloof of  huidskleur. Grenzen zijn door mensen gemaakt. Maar ‘geluk’ kent geen grenzen. Je mag gelukkig zijn in Polen, Nederland of Irak. Het maakt niet uit waar. Grenzen bestaan om overschreden te worden.

vloed-joanna

vloed

Mam trzydzieści jeden lat. Od pięciu lat mieszkam w Holandii. Ponieważ większą część życia spędziłam w Polsce, chciałabym opowiedzieć, jak ono wyglądało.

Moje dzieciństwo wspominam jako beztroski i szczęśliwy okres. Niestety, wtedy jako małe dziecko nie byłam świadoma, że dla moich rodziców ten okres już nie był taki beztroski. Dopiero, kiedy dorosłam, dowiedziałam się, jaka sytuacja polityczna panowała w Polsce w tamtym czasie. Polska do roku 1989 była krajem komunistycznym. W roku 1981 wprowadzono stan wojenny. Na ulice wyjechały czołgi, nie można było wychodzić z domu po godzinie 18:00. Wprowadzono kartki żywnościowe, za które robiono zakupy. Niestety, często w sklepach i tak nie było na co ich wymienić, gdyż jedynym towarem był- ocet. Podczas stanu wojennego urodziła się moja siostra. Mama, żeby zdobyć rzeczy niezbędne dla dziecka, musiała w środku nocy ustawiać się w kolejce przed sklepem. Tylko pierwszych kilka osób miało szansę kupić to, co potrzebowało. Reszta musiała brać te artykuły, które zostały, a potem się wymieniać. Jeśli ktoś miał papierosy a potrzebował pieluchy to szukał chętnego do wymiany.

Stan wojenny zniesiono w 1983 roku, ja urodziłam się dwa lata później. Większość ubrań miałam po siostrze, ale miałam również ubrania, które w Polsce były niedostępne. Stało się to za sprawą dziadka, który miał przyjaciela Holendra. Cała ta holenderska rodzina zbierała dla nas rzeczy, których potrzebowaliśmy i wysyłała je w paczkach. Pamiętam, jak po latach przyjechali oni pierwszy raz do mojego dziadka. Żółtym camperem. U nas nie było to spotykane, więc połowa osiedla przychodziła, żeby go zobaczyć z bliska. Obowiązkowym autem każdego Polaka był Fiat 126p, który produkowano w Polsce od 1970 roku.

Całą naszą siedmioosobową rodziną mieszkaliśmy w małym mieszkaniu. Moi rodzice kupili dom, ale nie można było mieć wtedy mieszkania i domu równocześnie. Dlatego dom musieli przepisać na kogoś innego z rodziny. Dopiero po kilku latach przeprowadziliśmy się do niego.

Jedną z najwcześniejszych rzeczy, które pamiętam z tego domu był pożar. Obudziliśmy się w nocy i zobaczyliśmy ogień. Wybuchł w pokoju, w którym spał mój kilkumiesięcznym brat. Tata wszedł do tego palącego się pokoju, żeby ratować brata. Reszta rodziny biegała z wiadrami i miskami z wodą. Nie było wtedy telefonu, więc nie mogliśmy zadzwonić po straż pożarną. Pożar udało się ugasić, choć zostały po nim duże straty. Najważniejsze jednak, że nikomu nic się nie stało.

Z tamtego czasu pamiętam również paczki, które dostawaliśmy od wujka z Niemiec. Pomarańcze, banany, czekolada i coca-cola…to były rzeczy o których marzyło każde dziecko. Niestety, cieszyliśmy się nimi tylko dwa razy w roku.

Po roku 1990 sytuacja w Polsce zaczęła się poprawiać i życie zaczęło być w końcu „normalne”. Rodzice odetchnęli z ulgą.  Nie na długo jednak. W roku 1997 Polskę zalała powódź, która objęła także nasze tereny. Podczas akcji alarmowej wynosiliśmy wszystko, co się tylko dało z parteru na pierwsze piętro. Niestety, wiele cennych rzeczy nie udało się uratować, np. zabytkowe pianino, lodówkę, zmywarkę. Podczas powodzi, która trwała tydzień byłam w mieszkaniu mojej siostry, ponieważ mieliśmy nadzieję, że ono nie zostanie zalane.  Jednak woda dotarła i tam. Tydzień czasu spędziliśmy w jednym pokoju na piętrze. Toaleta i kuchnia, które były na dole były zalane wodą. Przez kilka dni jedyne co mieliśmy do picia to woda z żelaza. Dopiero trzeciego dnia straże zaczęły pływać łódkami i rozdawać wodę oraz konserwy. Kiedy po siedmiu dniach woda zaczęła opadać, zdecydowaliśmy się na wyjście z domu i pójście do domu rodziców. Trzymaliśmy się wszyscy za ręce i idąc po pas w wodzie, zobaczyliśmy czekających na nas rodziców. Był to jeden z najszczęśliwszych dni w moim życiu.

Po skończeniu szkoły średniej, zaczęłam studiować filologię polską na Uniwersytecie Opolskim. W tym czasie poznałam mojego obecnego męża. Mieszkał on wtedy od kilku lat w Niemczech. Namawiał mnie, żebym się przeniosła do Niemiec, jednak ja nie chciałam zostawić rodziny ano przerywać studiów. Dlatego zdecydowaliśmy, że to on wróci dla mnie do Polski. Ponieważ nie mieliśmy mieszkania przez kilka lat mieszkaliśmy razem z moją babcią. Mimo tego, że nie było dużo miejsca, okres ten wspominamy bardzo miło. Babcia była wyjątkową osobą, która dużo w życiu przeszła, ale pozostała życzliwą i pogodną osobą.

Utrzymywaliśmy kontakt ze znajomymi, którzy kilka lat wcześniej wyjechali do Holandii. Kupili tam dom i założyli własną firmę. Namawiali nas oni do wyjazdu za granicę. Ponieważ nie znalazłam pracy w swoim zawodzie i brakowało nam własnego mieszkania, postanowiliśmy, że wyjedziemy na rok na tak zwaną „próbę”. Pierwszą rzeczą jaką zrobiliśmy po przyjeździe, było zapisanie się na kurs języka. Dzięki temu poznaliśmy wielu sympatycznych ludzi i nawiązaliśmy nowe znajomości. Po miesiącu oboje mieliśmy pracę, a po dwóch dostaliśmy mieszkanie spółdzielcze. Kiedy tylko dokuczała mi tęsknota za rodziną, kupowałam bilet na samolot i po trzech godzinach znów byłam w Polsce.

Kiedyś ktoś powiedział, że emigrant jest jak marynarz na morzu. Zawsze za czymś tęskni. Kiedy jest na morzu- tęskni za domem. Kiedy jest w domu- tęskni za morzem. Czasami się tak czuję. Choć z drugiej strony, ciesze się, że i tu i tu czuję się dobrze. Cieszę się kiedy jadę do Polski, ale cieszę się również kiedy wracam do Holandii. Mam świadomość tego, że moja córka, urodzona w Holandii, będzie w przyszłości czuła się bardziej Holenderką niż Polką. Być może językiem bliższym jej sercu będzie charczący holenderskim a nie szeleszczący polski. Ale nie to jest ważne. Ważne, aby szanowała wszystkich ludzi, bez względu na narodowość, religię czy kolor skóry. Granice państw stworzyli ludzie. Jednak szczęście nie ma granic. Można być szczęśliwym żyjąc w Polsce, Holandii czy Iraku. A granice są po to, aby je przekraczać.

Opowiadała: Joanna Kozicz

Advertenties

One Comment

Add yours →

  1. Prachtig geschreven.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: